g Nieuws

Ledenvergadering (14 april 2009)


Tijdens de jaarlijkse ledenvergadering die op 14 april jl. plaats vond in Middelharnis (ISGO/Streekarchief) is besloten de contributie m.i.v. 2010 te verhogen van € 15,- naar € 18,- per jaar. Ook kon het bestuur mededelen dat de vereniging, na enige jaren "dakloos" te zijn geweest, binnenkort weer over een eigen (archeologische) werkruimte zal beschikken (Gedempte Gracht 21 te Middelharnis).

Na de koffiepauze werd een fotopresentatie vertoond van foto's die gemaakt zijn voor het streekdrachtboek 'Kap en Keuvel' van Ensemble Eeuwkant. 

Jubileumboek "Het Flaauwe Werk" gepresenteerd tijdens jubileumreceptie (25 maart 2009)


Tijdens een receptie ter gelegenheid van het 40 jarig bestaan, is op woensdag 25 maart in Museum "Ouddorps Raad en Polderhuis" het eerste exemplaar gepresenteerd van 'Het Flaauwe Werk. De zee geeft, de zee neemt'.  Een week eerder verzorgde de hoofdauteur van dit jubileumboek, Rias Olivier ook al een lezing over de archeologische en historische betekenis van Het Flaauwe Werk.

Voor leden van De Motte is het boek te bestellen bij de secretaris voor € 15,-. In de boekhandel betaalt men € 24,50.

» Lees meer over het boek in deze folder 

Tentoonstelling over Flaauwe Werk in Oudorps museum (11 juli 2008)

De versterking van het Flaauwe Werk, één van de zwakste schakels in de Nederlandse kustverdediging, is in volle gang. Vooruitlopend op de oplevering is in het Museum Ouddorps Raad- en Poldershuis een tentoonstelling ingericht over alles wat met het Flaauwe Werk te maken heeft.

De tentoonsteling is het resultaat van samenwerking tussen De Motte, het Waterschap Hollandse Delta en het Museum Ouddorps Raad- en Poldershuis. Aan de hand van archelogische vondsten, informatiepanelen en voorwerpen worden verleden, heden en toekomst van deze dijk uitgebreid in beeld gebracht.

De tentoonstelling die nog tot 31 augustus (en in de herfstvakantie) te bezichtigen is, is een voorproefje op het boek dat De Motte eind 2008 / begin 2009, wanneer de werkzaamheden aan het Flaauwe Werk zijn voltooid, zal uitbrengen. Deze publicatie is een jublieumuitgave van De Motte, die in 2009 veertig jaar bestaat.

Hans Klepper voorzitter CCvD Archeologie (5 februari 2007)


Hans Klepper, secretaris van De Motte, is op 5 februari jl. benoemd tot de nieuwe, onafhankelijke voozitter van het Centraal College van Deskundigen (CCvD) Archeologie. De taak van het CCvD is onder meer het ontwikkelen en beheren van de kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) voor het uitvoeren van archeologisch onderzoek.

Zie ook de website van SIKB voor meer informatie over het CCvD Archeologie.

Uit: DOW 19

Inventarisatie Cultuur Historische elementen Goeree Overflakkee (9 september 2006)


Op Goeree-Overflakkee zijn de afgelopen twee jaar alle cultuurhistorische elementen van vijftig jaar en ouder geïnventariseerd. Vrijdag 23 juni j.l. is het eerste exemplaar van de Inventarisatie Cultuurhistorische Elementen Goeree-Overflakkee via het Intergemeentelijk Samenwerkingsorgaan Goeree-Overflakkee (ISGO) officieel overhandigd aan de gemeenten. Bedoeling is dat gemeenten bij het maken van hun plannen serieus rekening kunnen houden met het behoud van deze waarvolle objecten.

Het doel van deze inventarisatie is om de nog in het landschap aanwezige elementen / objecten met historische waarde te behouden, beschermen, zonodig herstellen en voor het publiek zichtbaar maken.
Als uitgangspunten bij de inventarisatie hebben we ons beperkt tot die objecten, die nog enige historische waarde hebben, ouder zijn dat 50 jaar (van voor de ramp van 1953), buiten de bebouwde kom liggen en nog aanwezig zijn in het landschap.
Als lid van de Projectgroep Gebieds Gerichte Aanpak Goeree Overflakkee heb ik in 2004 voorgesteld om deze inventarisatie te gaan maken. Dat voorstel is in de Projectgroep goed ontvangen. Vanuit De Motte, aangevuld met iemand van de vereniging Natuur en Landschapsbescherming (VNLGO) is toen een werkgroep gevormd, die een begin heeft gemaakt met het in kaart brengen van cultuurhistorische elementen. Een papieren inventarisatie. De werkgroep werd gevormd door: Pim Baldé, Jan Both, Jans Hoving, Cathy Westdorp en Hans Klepper als coördinator van de werkgroep. Het toenmalige waterschap Goeree Overflakkee heeft de verkregen informatie in een Geografisch Informatie Systeem gezet.

Daarna heeft Landschapsbeheer Zuid-Holland –in opdracht van het Inter Gemeentelijk Samenwerkingsverband Goeree Overflakkee, (ISGO), de inventarisatie verder uitgewerkt en in het veld naverkend, foto’s gemaakt en het geheel in een rapport verwerkt. Ook hebben zij als verdere uitwerking een website gemaakt, waarop de informatie voor iedereen toegankelijk is. Het is te vinden op www.landschapsbeheerzuidholland.nl , daarna in de linkerkolom cultuurhistorie aanklikken. Er zullen via de websites van o.a. de gemeenten, de Provincie Zuid Holland, Het waterschap Hollandse Delta, VNLGO en De Motte, links worden gemaakt naar de betreffende website.

Naast een algemene beschrijving van de historie van Goeree Overflakkee telt de Inventarisatie Cultuurhistorische Elementen totaal 288 objecten waaronder poterloodsen, havenkanalen, kreken, sluisjes, duikers, molens, gemalen, bunkers, kerkepaden, trambanen en dergelijke. De opstellers bevelen onder meer aan de objecten op te nemen in bestemmingsplannen en ze te voorzien van een beschermde status. Monumentale oude boerderijen zijn in deze inventarisatie niet meegenomen, omdat die al door anderen worden beschreven.

De rapportage wordt afgesloten met aanbevelingen, zoals: de objecten opnemen in de bestemmingsplannen, voorzien van een beschermde status, opstellen van een meerjaren projectplan voor behoud en eventueel herstel.
De Motte verwacht er veel van. Wij zullen er op toezien dat het rapport niet in een la verdwijnt, maar mede als basis gaat dienen voor het beleid.

Hans Klepper

Koninklijke onderscheiding voor Hans Klepper (1 mei 2006)

Goedereede - Op 28 april j.l. ontving onze secretaris, Hans Klepper, een koninklijke onderscheiding. Hij werd benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Uit de woorden van burgemeester Van de Velde van Goedereede bleek dat Hans Klepper een indrukwekkende staat van dienst heeft. Bijna 35 jaar is Hans Klepper secretaris van de Historische Vereniging De Motte. Het bestuur van De Motte had hem voorgedragen voor een onderscheiding. De burgemeester was blij dat zij kon meedelen dat het Hare Majesteit de Koningin zelfs behaagd had hem tot Ridder te benoemen, een onderscheiding die je tegenwoordig slechts bij uitzondering ontvangt.

Bij De Motte is hij niet alleen secretaris, maar coördineert hij ook de opgravingen. Hij is ook de contactpersoon tussen De Motte, de gemeenten op Goeree Overflakkee en de Provincie Zuid Holland. Hij heeft al vele jaren zitting in de gemeentelijke commissie Cultureel Erfgoed. Volgens de burgemeester vervulde hij ook een belangrijke rol in het monumentenbehoud in de gemeente Goedereede. Hij is mede-initiatiefnemer voor de restauratie van het Blaeuwe Huus, voor de reconstructie van de stadspoorten van Goedereede en van De Schans, een oud vestingwerk bij Ouddorp. Mede initiatiefnemer voor de oprichting van het Ouddorpse Raad- en Polderhuis. Hij zorgde dat de historie ruime aandacht kreeg in de Landinrichting Ouddorp West. Ook heeft hij tal van publicaties op zijn naam staan over de historie van Goeree Overflakkee, waaronder die over het bijzondere schurvelingen landschap in Ouddorp, aldus de burgemeester. Ook houd Hans zich bezig met internationaal onderzoek naar vergelijkende schurvelingen gebieden in andere landen in West Europa.

Daarnaast is hij actief op tal van andere terreinen. Hij is twintig jaar raadslid van de gemeente Goedereede, waarvan tien jaar wethouder. Hij is notabel van de Hersteld Hervormde Kerk van Ouddorp. Twaalf jaar voorzitter van de Landinrichting Ouddorp West. Tien jaar lid van het algemeen bestuur van het waterschap Goeree Overflakkee en sinds 1 januari 2005 Heemraad en loco-dijkgraaf van het nieuwe waterschap Hollandse Delta. Bijna twintig jaar lid en plaatsvervangend voorzitter van de Raad van Toezicht van Rabobank West Flakkee. Bijna tien jaar voorzitter van het Nederlandse Rode Kruis, afdeling Goeree e.o. Lid en plaatsvervangend voorzitter van de Raad van Toezicht van de landelijke werkende RST-zorgverleners en een aantal bestuursfuncties binnen de SGP.

In zijn dankwoord zei Hans Klepper blij te zijn met deze mooie Koninklijke Onderscheiding. Naast hen, die hebben meegewerkt aan deze onderscheiding, dankte hij de Heere God, die hem in staat heeft gesteld al dit werk te mogen doen.

Uit: DOW 17

Romeinse nederzetting Koude Hoek in Ouddorp /Jillisweg (19 december 2005)

Ouddorp - Amateur-archeologen van De Motte hebben begin september onder leiding van Hans Klepper en Rias Olivier een veldonderzoek uitgevoerd naar de Romeinse nederzetting in het natuurgebied de Koude Hoek tussen Ouddorp en Goedereede. De restanten van de Romeinse nederzetting bevinden zich ongeveer een meter onder het maaiveld. Op de archeologische kaarten van de Cultuurhistorische Hoofd Structuur (CHS) van de provincie Zuid-Holland staat het betreffende gebied in de Koude Hoek aangegeven met de legenda: Occupatie in de Romeinse tijd, occupatie vanaf de IJzertijd, met zeer grote kans op archeologische sporen.

Romeinse bewoning bekend
De aanwezigheid van de nederzetting is dus bekend. Zo’n tien jaar geleden heeft Hans Klepper de nederzetting ontdekt, evenals een IJzertijdnederzetting op dezelfde locatie, toen er een brede watergang werd gegraven langs de Jillisweg. Bij de aanleg van natuurvriendelijke oevers in combinatie met waterberging is onlangs door de nederzetting heen gegraven, hoewel er probleemloos een ander traject gekozen had kunnen worden. Een en ander was aanleiding om De Motte een veldonderzoek te laten doen in het doorgraven gebied, waardoor de nederzetting nog beter in kaart gebracht kan worden en voor herhaling van beschadigende activiteiten kan worden behoed. Een Romeinse nederzetting van een dergelijke omvang is immers van nationaal belang. Vijf à tien jaar geleden is bij een verkennend bodemonderzoek door de Rijksdienst voor Oudheidkundig Onderzoek aangetoond dat onder het maaiveld van de Koude Hoek tal van sporen van een Romeinse nederzetting liggen.

Veldonderzoek De Motte
Het veldonderzoek van De Motte op plaatsen waar voor de waterberging nieuwe kreken zijn gegraven, heeft het bestaan van de Romeinse nederzetting nog eens duidelijk aangetoond. Diverse vondsten bevestigen de vroege bewoning van de kop van Goeree. Zoals: stukken van Romeinse dakpannen, de hals van een amfora (grote kruik), delen van dolium (voorraadvat), scherven zwart en rood Romeins gebruiksaardewerk en een tweetal fibula (mantelspeld). Bij verkenning van een soort afvalput werd een hoeveelheid scherven van Romeins aardewerk en inheems aardewerk uit de Romeinse tijd aangetroffen, alsmede botten van dieren. Ook werd daar een bronzen Romeinse vingerring gevonden, het enige gave gevonden voorwerp. Een verrassende vondst met de metaaldetector was een op scherp staande handgranaat. Later werd er nog een handgranaat gevonden. Daar werd de politie voor ingeseind, die contact opnam met de Explosieven Opruimings Dienst om de granaten onschadelijk te maken. Ondanks de uiterst spijtige aanleiding tot het veldonderzoek was het voor de amateur-archeologen van De Motte een interessante ervaring zo’n verscheidenheid aan Romeinse voorwerpen tegen te komen.

Cathy Westdorp/Hans Klepper

Heruitgave Van Westvoorne tot Sint Adolfsland (10 september 2005)

Sommelsdijk - Tijdens de traditionele 'Kunst en Kitschdag' van de 'De Motte' op Open Monumentendag heeft de officiële presentatie van een nieuw jubileumboek plaats gevonden. 'De Motte' heeft de gewoonte om bij elk lustrum een jubileumboek uit te brengen. Het was dan ook de bedoeling om ter gelegenheid van het 35 jarig bestaan, dat vorig jaar werd gevierd, een jubileumboek uit te brengen. Aanvankelijk werd gedacht aan een bloemlezing van artikelen uit eerdere jaarboeken. Uiteindelijk is echter besloten om een paperback uitvoering van het eerste jubileumboek 'Van Westvoorne tot Sint Adolfsland' uit te brengen.

		Het boek uit 1979 (met omslag tekening van Rien Poortvliet) is al jarenlang uitverkocht en is ook in het antiquariaat nauwelijks meer te verkrijgen. Daar het boek wordt algemeen wordt beschouwd als een standaard werk in de geschiedschrijving van het eiland en omdat een groot deel van de (nieuwe) leden het boek wellicht niet kent, is besloten tot een tweede druk in paperbackformaat. In de bundel met de ondertitel 'Historische verkenningen op Goeree-Overflakkee' staan bijdragen van amateur en professionele historici, archeologen en bodemkundigen. De artikelen behandelen uiteenlopende onderwerpen als 'De dialecten op Goeree-Overflakkee' (Pau Heerschap), 'De heren van Voorne en hun heerlijkheid' (dr. C. Hoek), 'Van zand naar klei' (K. Kastelein), 'De haaygemeten op Goeree en het uitmijnen daarvan' (Hans Klepper), 'De geschiedenis van het Fort Prins Frederik te Ooltgensplaat' (J. Klok), 'Tien jaar graven op Goeree-Overflakkee' en 'De tonputten van Sommelsdijk' (Rias Olivier), 'Goeree-Overflakkee in pré- en protohisorie' (drs. Arie Peddemors), 'De laatste 4000 jaar van de geologische geschiedenis van Goeree-Overflakkee' (prof. F.F.F.E. van Rummelen) en de 'Vondsten uit de romeinse tijd op Goeree' (ir. J.A. Trimpe Burger). Het 200 pagina tellende boek is voor leden van 'De Motte' verkrijgbaar voor het luttele bedrag van € 10,00 (+ € 2,50 verzendkosten). U kunt het boek bestellen bij de secretaris of Jan Both. U dient dan € 12,50 over te maken op rekeningnummer 31.41.18.810 van de penningmester van 'De Motte' onder vermelding van: "Westvoorne". In de boekhandel kost het boek € 15,00.

Website Streekarchief Goeree-Overflakkee online (2 september 2005)

Middelharnis - Na het gereedkomen van de uitbreiding van de archiefruimte van het voormalige Waterschapshuis zijn de archieven van de 4 gemeentes deze week overgebracht naar het nieuwe Streekarchief. Ongeveer op het zelfde moment is ook de website van het nieuwe Streekarchief gelanceerd.

Het Streekarchief Goeree-Overflakkee is op 1 januari 2005 ontstaan uit een samenvoeging van de archiefdiensten van de 4 eilandijke gemeentes en het op die datum ontbonden Waterschap Goeree-Overflakkee. Als nieuw onderdeel van het Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Goeree-Overflakkee (ISGO) is het Streekarchief ook gehuisvest in het nieuwe onderkomen van die organisatie: het voormalige Waterschapshuis aan de Dwarsweg te Middelharnis.

Om ruimte te maken voor alle archieven (zowel de archiefstukken van de vier gemeentes als enkele archieven die nu nog bij het Nationaal Archief in Den Haag berusten) is de bestaande archiefbewaarplaats van het voormalige Waterschapshuis deze zomer uitgebreid. Ook is in het gebouw een studiezaal met ruimte voor ca. 20 personen gerealiseerd. Het Streekarchief wordt geleid door de voormalige gemeentearchivaris van Middelharis - en bestuurslid van 'De Motte' - Jan Both.

Het Streekarchief Goeree-Overflakkee is gevestigd aan de Dwarsweg 40 te Middelharnis. De studiezaal is geopend van maandag t/m vrijdag van 9.00-12.00 en van 13.00-16.30 uur. Postadres: Postbus 313, 3240 AH Middelharnis Telefoon: 0187-488155 Fax: 0187-488199 E-mail: info@streekarchiefgo.nl

Cor Kardux benoemd tot eerste erelid van 'De Motte' (19 april 2005)

Middelharnis - Tijdens de afgelopen ledenvergadering is de vertrekkende penningmeester Cor Kardux benoemt tot erelid. De 77-jarige mede-oprichter heeft in de 36 jarige geschiedenis van de verenging maarliefst 26 jaar het penningmeesterschap vervuld. Ten teken van zijn erelidmaatschap kreeg Kardux uit handen van voorzitter Pau Heerschap een oorkonde overhandigd.

Dhr. Kardux wordt in de functie van penningmeester opgevolgd door de in Sommelsdijk woonachtige Sam Mol.

Inventarisatie cultuurhistorische objecten buitengebied (3 mei 2005)

Middelharnis - Op Goeree-Overflakkee dient in het kader van het Gebiedsgerichte Beleid een inventarisatie te worden uitgevoerd om inzicht te krijgen in de omvang en aard van nog in het landschap aanwezige cultuurhistorische objecten. Dit met het doel om deze bijzondere objecten te behouden, te versterken c.q. restaureren en een functie te geven in het landschap tijdens ontwikkelingen en ingrepen in het landschap, waardoor het karakter van het gebied zoveel mogelijk behouden blijft.

Op initiatief van Sociëteit Rethorica uit Sommelsdijk vindt er thans een boerderijeninventarisatie plaats. De Motte en de Vereniging voor Natuur- en Landschapsbescherming brengen momenteel de overige objecten in het buitengebied  - dus buiten de bebouwde kommen - in beeld. Tedenken valt daarbij aan de volgende categoriën:
- waterstaatkundige werken (sluisjes, dijken, kreken, havens, spuien, welen etc.)
- verkeer en vervoer (bruggen, trambaan, kerkepaden, straatmeubilair, bewegwijzering etc.)
- industrieel erfgoed (watertorens, molens, fabriekjes, weeghuisjes etc.)
- verdedigingswerken (bunkers, redouten etc.)
- bebouwing (knechtshuisjes, uienrennen, hooibergen etc.)
- agrarische activiteiten (afrasteringen en damhekken, drinkputten en vaten, verkavelingen etc.)
- overig (begraafplaatsen, eendekooien, terpen etc.)

Wanneer u nog suggesties hebt, dan horen wij dat graag van u. Met name in het gebied Oostflakkee hebben we nog niet alles in beeld. U kunt hierover contact opnemen met bestuursleden J. Klepper en J.C. Both.

(uit: LedenKontakt, De Ouwe Waerelt 13, p. 36)

Zie ook dit bericht op de website van het Erfgoedhuis: "Na de Hoeksche Waard: Nu ook boerderijeninventarisatie in Goeree-Overflakkee en Krimpenerwaard".

Streekarchief Goeree-Overflakkee een feit (3 januari 2005 + aanvulling 24 februari 2005)

Middelharnis - Met ingang van het nieuwe jaar zijn de gemeentearchieven van Goeree-Overflakkee (Goedereede, Dirksland, Middelharnis, Oostflakkee) en het (voormalige) waterschap Goeree-Overflakkee samengebracht in een streekarchief. Dit nieuwe Streekarchief Goeree-Overflakkee is zowel ruimtelijk als organisatorisch bij het ISGO (Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Goeree-Overflakkee) ondergebracht.

De vorming van het streekarchief -waar al geruime tijd over gesproken werd- is door de verhuizing van het ISGO naar het voormalige waterschapshuis in een stroomversnelling gebracht. Het door de vorming van het Waterschap Hollandse Delta vrijgekomen waterschapsgebouw aan de Dwarsweg 40 in Middelharnis zal plaats gaan bieden aan een historisch archief met als basis de archieven van de vier regiogemeenten en de polderarchieven -ouder dan 20 jaar- van het voormalige waterschap Goeree-Overflakkee. Daarnaast zullen ook nog verschillende archieven die betrekking hebben op onze regio en nu nog in het Nationaal Archief (tot voorkort Rijksarchief) in Den Haag worden bewaard, naar Middelharnis worden overgebracht.
Deze overheidsarchieven kunnen op termijn nog aangevuld worden met interessante particuliere archieven, bijvoorbeeld van verenigingen en kerken. Het streekarchief zal een laagdrempelige voorziening worden, die ook gebruikt kan worden door bijvoorbeeld scholen en historische verenigingen. Bij het streekarchief zal dan ook een studiezaal gerealiseerd worden met een capaciteit van circa 16 tot 20 mensen. Deze studiezaal is naar verwachting begin maart gereed. Op dat moment gaat ook de bouw van een tweede archiefbewaarplaats van start. Naar verwachting zullen alle (ver)bouwactiviteiten eind juni afgerond zijn, zodat de resterende gemeentearchieven dan ook naar Middelharnis kunnen worden overgebracht.
Bij het steekarchief zullen drie personen komen te werken. De huidige gemeentearchivaris van Middelharnis -Jan Both- wordt streekarchivaris. Hij zal worden bijgestaan door Jans Hoving (tot voorkort archivaris van het waterschap) en Maarten Bos (archiefmedewerker gemeente Oostflakkee).

De Motte overweegt herdruk 'Van Westvoorne tot St. Adolfsland' (1 december 2004)

Middelharnis - In tegenstelling tot eerdere berichten zal er in het kader van het 35 jarig bestaan geen nieuw jubileumboek worden uit gegeven.

Het is daarentegen de bedoeling om in het najaar van 2005 een herdruk van 'Van Westvoorne tot St. Adolfsland' uit te brengen. Dit boek verscheen in 1979 ter gelegenheid van het 10 jarig jubileum en is reeds lange tijd uitverkocht.

(bron: Jan Both)

De Motte inventariseert cultuurhistorische objecten (2 augustus 2004)

Middelharnis - Deze zomer zijn leden van De Motte bezig met het inventariseren van cultuurhistorisch objecten in het buitengebied van Goeree-Overflakkee.

Deze inventarisatie vindt plaats in het kader van de zogenaamde "gebiedsgerichte aanpak" en wordt  op verzoek van het ISGO (Intergemeentelijk Samenwerkingsverband Goeree-Overflakkee) door De Motte uitgevoerd. Eind dit jaar zullen de resultaten worden opgenomen in een rapport. Meer informatie over de "gebiedsgerichte aanpak" vindt u op de website van het ISGO.

Nieuwe werkruimte in gebruik genomen: restauratiewerkzaamheden worden hervat (3 april 2004)

Dirksland - Eindelijk is het zover. Na een aantal jaren beschikt De Motte weer over een werkruimte. Een deel van het archief is inmiddels verhuisd naar de nieuwe locatie; de Victoriahallen aan de Philipshoofjesweg 51 te Dirksland (ingang aan de linkerzijde), waar de vereniging een ruime zolder tot haar beschikking heeft.

Nu de verenging weer over een eigen (werk) ruimte beschikt kan ook de verwerking, beschrijving en restauratie van archeologische vondsten weer ter hand worden genomen. In beginsel zullen de restauratiewerkzaamheden starten op zaterdagmorgen om 9:00. Elke eerste en vierde zaterdag van de maand kan de werkgroep er terecht. De allereerste werkdag is gepland op zaterdag 10 april a.s. Belangstellenden kunnen zich telefonisch of schriftelijk aanmelden bij Rias Olivier (zie voor adresgegevens de rubriek bestuur). 
Er zal gestart worden met een nieuw project: De uitwerking van de opgraving Berwoutsmoer in Ooltgensplaat (13e - 14e eeuw). Met zijdelingse hulp van het Bureau Oudheidkundig Onderzoek Rotterdam (BOOR) hoopt de werkgroep binnen enkele jaren tot een publicatie te komen over deze belangwekkende vindplaats op Goeree-Overflakkee.

De Motte bestaat dit jaar 35 jaar (22 maart 2004)

Ouddorp - Op 22 maart jl. is het alweer 35 jaar geleden, dat een stel jeugdige enthousiastelingen 'De Motte' oprichtten. In het verleden werd elk lustrum aangegrepen om publicaties uit te brengen. 

Nu 'De Motte' sinds het verschijnen van haar tijdschrift De Ouwe Waerelt een grote schare nieuwe leden heeft mogen verwelkomen, heeft het bestuur besloten om in het kader van dit jubileum een bloemlezing samen te stellen. Het lustrumboek zal een selectie van de beste en meeste interessante artikelen uit de vroegere Jaarboeken en Kontakten bevatten, opdat de huidige leden ook hiervan kennis kunnen nemen. Het nieuwe boek zal naar verwachting eind oktober / begin november verschijnen.

Secretaris De Motte overhandigt eerste exemplaar nieuwe folder en drie boeken aan Commissaris van de Koningin (20 januari 2004)

Goedereede - Tijdens het werkbezoek van de Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, dhr. J. Franssen, aan de gemeente Goedereede ontving deze van de secretaris van De Motte, Hans Klepper, drie boeken die  ter gelegenheid van eerdere lustra door onze vereniging zijn uitgegeven: 'Sprekend Verleden', 'Van Meestoof tot Deltawerken' en 'Bodemvondsten uit Goeree-Overflakkee'. 

Samen met dhr. Kr. Tanis van de Vereniging Natuur en Landschap Goeree-Overflakkee (VNLGO), spraken de heren over de oudheidkundige, culturele en natuurlijke rijkdommen van Goeree-Overflakkee. Dit eiland is zeker geen onbekend terrein voor dhr. Franssen, aangezien zijn voorouders afkomstig zijn van Goeree-Overflakkee. Ook kreeg dhr. Franssen het eerste exemplaar van de nieuwe folder/brochure van De Motte aangeboden.

(bewerking van een artikel in het Eilandennieuws 20-1)

Cursus oud-schrift binnenkort weer van start (2 januari 2004)

Middelharnis - In januari start De Motte weer met een cursus oud-schrift. 

In het gemeentehuis van Middelharnis zal bestuurslid Jan Both aan de hand van fotokopieën van oude stukken uit de lokale archieven tekst en uitleg geven over de inhoud van deze archiefstukken. De cursus zal 8 lessen van twee uur omvatten. De lessen zullen worden gegeven op donderdagavond van 19.15 tot 21.15 uur. De kosten bedragen € 35,-. Wilt u die oude handschriften leren ontcijferen, meldt u dan aan bij Jan Both via jan.both@middelharnis of tel. (0187) 487398 (privé) of (0187) 475534 (werk).

Drie nieuwe boeken verschenen (11 november 2003)

Dirksland / Sommelsdijk / Oude Tonge - Dit najaar wordt de liefhebber van de Flakkeese Geschiedenis op zijn wenken bediend. Een drietal boeken rolden de afgelopen maanden van de pers:

Op en om de boerderijen in Dirksland
Op 10 september jl. verscheen dit derde nummer in de serie 'schetsboeken' van de gemeente Dirksland. Aan dit boek over monumentale boerderijen en de agrarische geschiedenis van Dirksland werkten de volgende auteurs: Cathy Westdorp, Rias Olivier, Ruud Mulder, Martina westdorp, Jans Hoving, Gerbrand Hoek, Marinus Zaaijer, Jan Both, Louise Spruijt, Joop van der Velde en Kees van Rixoort. Motte-lid Rias Olivier beschreef in zijn bijdrage over agrarische activiteit voor de inpolderingen o.a. de oudste boerderij van Goeree-Overflakkee, die gevonden werd tijdens een archeologische opgraving van De Motte in Ooltgensplaat. Al met al sluit dit boek mooi aan op Jaar van de Boerderij (2003), Zo ook de volgende publicatie:

Veldnamen en boerderijen Goeree-Overflakkee
In deze uitgave van de Societeit Rhetorica uit Sommelsdijk vindt men het resultaat van 14 jaar onderzoek naar oude veldnamen. Door o.a. de ruilverkaveling dreigden deze voor het nageslacht verloren te gaan, middels deze publicatie is dat in ieder geval voorkomen. Zo’n 1700 namen zijn vastgelegd op kadstrale kaarten die samen zo’n 12 m2 beslaan. Ook hier weer een groep auteurs die verschillende bijdragen leverden. Naast de veldnamen komen o.a. ook historisch boederij onderzoek (drs. Gerbrand Hoek), de geschiedenis van de Societeit Rhetorica (J.P. Kastelein en J.L. Koert), historische betegelingen (dr. J.H. van den Berge) en meestoven (Jan Both) aan bod. De uitgave bestaat uit twee delen: het daadwerkelijke boek en een cassette met kaarten. De feestelijke presentatie heeft op 25 oktober jl. plaats gevonden in Sommelsijk en werd o.a. opgeluisterd door een rederijkersgedicht van Motte voorzitter Pau Heerschap.

Den Bommel het gedeelde dorp
Op 17 oktober jl. werd in Oude Tonge het eerste exemplaar van dit boek overhandigd aan Burgemeester Van Pelt. Het boek handelt over Den Bommel ten tijde van de Watersnoodramp van 1953 en het herstel erna. Voor auteur en Motte-lid Rien Bakelaar is dit niet het eerst boek dat hij over zijn geboortedorp schreef. Eerder al verschenen er drie fotoboeken van zijn hand: ‘Den Bommel in oude ansichten’ (1975) en ‘Den Bommel in vroeger tijden deel 1’ (1993) en deel 2 (1998). Het 1996 verschenen boek ‘Den Bommel tussen Haringvliet en Krammer’ behandelt de boerderijen en arbeidershuisjes in het buitengebied van de voormalige gemeente Den Bommel. De publicatie van ‘Den Bommel het gedeelde dorp’ werd mede mogelijk gemaakt door Rabobank Oostflakkee (hoofdsponsor), de Gemeente Oostflakkee, Transportbedrijf Jan de Bakker B.V. uit Den Bommel en Drukkerij Gebr. De Waal te Sommelsdijk.

Bibliografisch overzicht bijgewerkt (22 september 2003)

Wageningen - Het bibliografisch overzicht (van alle door 'De Motte' gepubliceerde artikelen) op deze site is bijgewerkt tot en met heden. Het betreft voornamelijk de artikelen die sinds 2001 in het tijdschrift 'De Ouwe Waerelt' zijn verschenen.

Klik hier voor het biliografisch overzicht. 

Programma Excursie naar Gouda op zaterdag 27 september (22 september 2003)

Ouddorp - Opgeven kan nog bij de secretaris van 'De Motte' J. Klepper, Molenblok 16, 3258 AL Ouddorp, tel. 0187-681005. U krijgt dan een routebeschrijving thuisgestuurd.

Nieuwe AWN internetsite (6 augustus 2003)

Amsterdam - Zustervereniging AWN (Archeologische Werkgemeenschap Nederland), heeft sinds haar Algemene Ledenvergadering in mei een geheel vernieuwde internetsite. Op de site zijn alerlei nieuwtjes te vinden over de AWN zef en over archeologie in het algemeen. 

Bedoeling is dat (amateur)archeologen de site als een soort 'homepage' gaan gebruiken. Naast nieuws en een agenda met komende activiteiten staat er informatie over de afdelingen. Ook kunnen de meest recente Westerheems worden ingezien. Vanuit de site kan doorgelinkt worden naar allerlei instanties die met archeologie in Nederland van doen hebben. Tevens kunnen er allerlei noodzakelijke formulieren worden 'gedownload'.
Her en der op de site wordt een oproep gedaan voor het aanleveren van bijvoorbeeld publicaties of bijdragen van afdelingen. Als AWN-leden hier gebruik van gaan maken (en dat is uiteraard te hopen) wordt deze nieuwe internetsite voor en door leden. Uiterard staan ook ale publicaties van de AWN erop en kunen geïnteresseerden zich rechtstreeks als lid anmelden. Kortom de nieuwe site van de AWN is uw (herhaald) bezoek zeker waard:

uit: Westerheem jrg. 52, nr. 3, juni 2003

Foto's noodopgraving Goedereede 15 maart 2003 (6 augustus 2003)

Goedereede - Op zaterdag 15 maart jl. heeft De Motte een noodopgraving verricht aan de Groenmarkt 5 te Goedereede. Het pand in kwestie, een boerenschuur van rond 1900,  zou op korte termijn verbouwd worden tot appartementencomplex.

Het vermoeden was dat zich onder de schuur wellicht fundamenten van de oude stadsmuur zouden bevinden. Naast de schuur lag vroeger namelijk de Mariapoort. Eventuele fundamenten die meer licht hadden kunnen werpen op de loop van het tracé van de stadsmuur tussen Maria- en Molenpoort werden echter niet aangetroffen. Deze liggen naar alle waarschijnlijkheid enkele meters naar het westen onder het straatoppervlak van de Groenmarkt. Desondanks was het een leuk dag waarop enkele jeugdige leden hun eerste opgraving meemaakten. 

Jonge leden in actie.	Inscripties zoals 'certified to accommodate seamen'  lieten zien dat voor de bouw van de schuur scheepshout was (her)gebruikt.

Boven: een van de vondsten: een schoen. Onder: de schoen werd aangetroffen in een voornamelijk uit houtskoolresten bestaande afvallaag.

(foto's: Pau Heerschap / (c) 2003 De Motte) 

Tentoonstelling geschiedenis van Holland (29 april 2003)

Middelharnis - Onder de titel ‘Holland ze zeggen’ is er in het gemeentehuis van Middelharnis een tentoonstelling te zien over de historie van Noord en Zuid-Holland. 

Een groen land, een land aan zee, een land waar brede rivieren doorheen stromen. Een land van kaas en klompen, van tulpen en dijken, van molens en haring. Veel mensen in binnen- en buitenland zien deze rustieke beelden voor zich als ze aan Holland denken. Daarnaast bestaat het dynamische beeld van de huidige Randstad Holland: dicht bevolkt, vol snelwegen, havens en bedrijvigheid. Zoals alle clichés, berusten ook deze ‘typisch Hollandse’ clichés voor een deel op de werkelijkheid. De geschiedenis van de huidige provincies Noord- en Zuid-Holland en hun bewoners is bepaald door hun drassige bodem, hun verbindingen over water en hun ligging aan zee. Dat land leverde ook bepaalde producten op: zuivel uit de weilanden, haring uit zee, tulpen aan de duinrand. Molens en dijken hielden de zaak droog. En de goede verbindingen over het water zorgden ervoor dat het er (meestal) druk en welvarend was.
De reizende tentoonstelling ‘Holland ze zeggen’ laat iets zien van de historische achtergronden van ons Hollandbeeld. Er worden verbanden gelegd tussen vroeger en nu, tussen legende en feit. Voor iedere inwoner van Noord- of Zuid-Holland, jong of oud, zijn er herkenbare én verrassende beelden te zien.
‘Holland ze zeggen’ geeft geen volledig, maar wel een veelzijdig beeld van de Hollandse geschiedenis. Een geschiedenis die laat zien dat er achter de clichés meer schuilgaat dan je zou denken.

De tentoonstelling is te zien in het gemeentehuis van Middelharnis, Kon. Julianaweg 45 te Middelharnis tot 22 mei 2003. Het gemeentehuis is van maandag t/m vrijdag geopend van 8.30 tot 12.00 en 13.00 tot 16.30 uur. Toegang gratis.

(bron: Gemeente Middelharnis / Jan Both)

Historisch gezelschap 'Sociëteit Rethorica' komt na de zomer met boek over veldnamen en boerderijen op Goeree-Overflakkee (29 april 2003) 

Sommelsdijk - Over circa vijf maanden zal, na jarenlange voorbereidingen, de Sociëteit Rhetorica te Sommelsdijk een uniek boek presenteren over de veldnamen en boerderijen op Goeree-Overflakkee.

Aanleiding
De uitvoering van de Deltawerken na de Watersnoodramp van 1953 en de door de schaalvergroting in de landbouw noodzakelijk geworden Ruilverkaveling, hebben tot gevolg gehad dat het door de eeuwen heen ontstane kleinschalige cultuurpatroon van de polders grotendeels teniet werd gedaan. Daarmee zullen de vaak eeuwenoude namen verdwijnen waarmee de percelen in de volksmond worden aangeduid. Om deze veldnamen voor het nageslacht te bewaren heeft Sociëteit Rhetorica, eind jaren tachtig in overleg met het Meertens Instituut te Amsterdam en de Ruilverkaveling Flakkee, het besluit genomen de inventarisatie van de toen nog bekende namen op het eiland op zich te nemen.

Sociëteit Rhetorica
Het ontstaan en de oorsprong van het historisch gezelschap Sociëteit Rhetorica komt voort uit het tijdperk van het gildenwezen in de late middeleeuwen. In 1500 wordt melding gemaakt van rederijkers en schutterijen binnen Sommelsdijk, die vanuit De Doele hun activiteiten organiseren. Vanaf 1800 is gebouw 'De Doele' het domicilie van de Heren Sociëteit in Sommelsdijk.
Bij de opening van het nieuwe gemeentehuis in 1987 schenkt Sociëteit Rhetorica de Gemeente Middelharnis een nieuwe ambtsketen. Overeenkomstig het rijke culturele verleden van de erfgenaam van rederijkers en schutterij wordt de keten 'met vliegend vaandel en slaande trom' binnen gebracht en overhandigd. Dit kleurrijke gebeuren plaatst de sociëteit gelijk weer met beide benen in de 20ste eeuw. De historische kledij wordt opgeborgen en als nieuwe uitdaging wordt bovengenoemd historisch onderzoek ter hand genomen.

Publicatie
Na jarenlang onderzoek en gesprekken met veelal oude boeren,landarbeiders, loonwerkers, polderbestuurders en -werkers, is thans de inventarisatie van ruim 1700 veldnamen voltooid en verwerkt in landkaarten die tezamen het eiland omvatten. Het artikel over dit unieke materiaal, dat zeker verloren zou zijn gegaan, wordt in boekvorm uitgegeven aangevuld met een breed scala aan aanverwante artikelen over Goeree-Overflakkee. Het boekwerk is breed van opzet en handelt over het ontstaan van het landschap, de menselijke invloed op dit cultuurlandschap, de inpolderingen, de boerderijen, de veldnamen, tegels, fundaties, beheersboerderijen en de historie van de Sociëteit Rhetorica. Compleet met kaartencassette. Een aantal deskundigen uit de regio levert hiermee (als auteurs van de diverse artikelen) een bijdrage aan de geschiedschrijving van Goeree-Overflakkee.
Medio september 2003, in het 'Jaar van de Boerderij', zal dit boek gepresenteerd worden. Via de media kunt u komende tijd verdere informatie verwachten over inhoud, presentatie en uitgifte. Tevens zullen er nog vragen gesteld worden over de nog ontbrekende schakels in het verhaal. 

(bewerking van een artikel in het Eilandennieuws 11-4)

De Motte presenteert website (15 april 2003)

SOMMELSDIJK - Tijdens haar jaarlijkse Ledenvergadering op 10 april jl. heeft de Historische vereniging voor Goeree-Overflakkee 'De Motte' de onlangs geopende website www.demotte.nl aan haar leden gepresenteerd.

Op deze internetpagina kan men naast algemene informatie over de vereniging een nieuwsrubriek vinden. Verder is er ondermeer een overzicht opgenomen van alle door De Motte verrichtte archeologische opgravingen. Tevens worden ook alle publicaties van De Motte behandeld: jubileumboeken, jaarboeken etc. Zo kan men van het in 2001 gestarte Historisch tijdschrift 'De Ouwe Waerelt' alle inhoudsopgaven raadplegen. Ook is er een online bibliografisch overzicht te vinden van alle artikelen die sinds de oprichting in 1969 door leden van De Motte zijn geschreven en/of in publicaties van de De Motte zijn verschenen.
De website zal regelmatig worden bijgewerkt en aangevuld en is dus ook na verloop van tijd zeker weer een bezoekje waard. 

(bron:  Bram Lokker / (c) 2003 De Motte)

Restauratie poortpalen Boomvliet in zicht (4 april 2003)

DIRKSLAND - Eindelijk is het zo ver dat de poortpalen van de hofstede Boomvliet aan het Korteweegje in Dirksland kunnen worden gerestaureerd. Velen hebben de laatste jaren hun hart vastgehouden voor het lot van de monumentale palen. Wie heeft zich bij het passeren van deze rijksmonumenten niet afgevraagd wat ervan terecht moest komen? Afgelopen dinsdag stemde de raadscommissie Grondgebied en Economische Zaken van Dirksland in met een plan van het College van Burgemeester en Wethouders, waardoor de palen nu gerestaureerd kunnen worden.

Complex verhaal
De toestand rond de poortpalen was niet zo eenvoudig als het misschien lijkt. Eerst moesten de palen door de gemeente op de prioriteitenlijst voor de restauratie worden geplaatst. Door het rijk moesten de restauratiekosten worden vastgesteld die voor subsidie in aanmerking komen. Door de Rijksdienst voor de Monumentenzorg zijn de subsidiabele restauratiekosten inmiddels vastgesteld op bijna EUR 80.000. Dat betekent echter niet dat dit gehele bedrag door het rijk wordt vergoed. De maximaal haalbare rijkssubsidie bedraagt 70% van genoemd bedrag. Om de maximale subsidie te kunnen verwerven, moest een stichting tot behoud van de poortpalen worden opgericht.
Een extra complicerende factor vormt de bestaande rijbreedte tussen de palen. Die is ontoereikend voor het huidige bedrijfsverkeer. Zeker nu groot vervoer geen gebruik meer kan maken van de Onwaardsedijk, doordat die weg is afgesneden voor omleiding van de provinciale weg. Voor de Rijksdienst was het geen optie de palen verder uit elkaar te plaatsen.

Oplossing
Voor het laatste probleem werd een oplossing gevonden. De buurman van De Boomvliet is bereid grond af te staan voor een nieuwe toegangsweg. De aanlegkosten van deze nieuwe inrit zijn echter niet subsidiabel. Daarmee rees de vraag hoe dat gefinancierd moest worden. Het antwoord was onverwacht eenvoudig: uit kadastraal onderzoek voor overdracht van de palen aan de stichting is gebleken dat de gemeente Dirksland juridisch eigenaar van de poortpalen is! Eigendom van de gemeente betekent dat slechts 50% van de restauratiekosten wordt vergoed. Wethouder Koningswoud heeft zich gerealiseerd dat deze optie voor de gemeente financieel niet aantrekkelijk is. Na veel besprekingen met de diverse betrokkenen is het volgende resultaat bereikt.
De gemeente doet wegens verjaring afstand van haar eigendom en de poortpalen worden overgedragen aan de stichting, die 70% subsidie verwerft. De resterende 30% zal door de stichting worden betaald als de gemeente de alternatieve inrit verzorgt. De buurman van de Boomvliet is bereid de grond voor de inrit tegen kosten koper aan de stichting over te dragen.

Afronding
De kosten voor de aanleg van de nieuwe inrit zullen maximaal EUR 10.000 bedragen. Dit bedrag is in de gemeentebegroting 2003 opgenomen als bijdrage aan monumenten. Voor de raadscommissie was het een bekeken zaak. Alle fracties waren het roerend met de door wethouder Koningswoud voorgestelde oplossing eens. De raadscommissie hoopt dat de restauratie nu snel wordt uitgevoerd. Omdat de Onwaardsedijk door de omleiding van de provinciale weg doodlopend is geworden, heeft het College van Burgemeester en Wethouders aan het provinciaal bestuur een bijdrage in de aanlegkosten van de nieuwe inrit gevraagd.
Goed nieuws dus voor allen die de markante poortpalen aan het Korteweegje behouden willen zien. Het ziet er naar uit dat de restauratie in 2003, het Jaar van de Boerderij, wordt gerealiseerd.

(bron: Eilandennieuws 4-4 / (c) 2003 Eilandennieuws)

Waterschap Goeree-Overflakkee pleit voor centraal streekarchief (6 december 2002)

Het voorstel kreeg in de verenigde vergadering van het Waterschap grote bijval van de de hoofdingelanden Schouten en Van der Wende. Ook het dagelijks bestuur van het waterschap is positief over het plan.
"De werkzaamheden rond een centrale archiefbewaarplaats moeten niet onderschat worden. Vandaar dat wij dit met vier gemeenten en het waterschap samen willen doen. Financieel kunnen wij de kosten verdelen via een verdeelsleutel, bijvoorbeeld via het aantal strekkende meters archiefruimte", lichtte secretaris-directeur Van Gerdingen toe.
Wat betreft de plaats van een centraal archief zou het Waterschapshuis een mogelijkheid zijn. Het is namelijk nog niet duidelijk wat de bestemming hiervan gaat worden na de fusie in 2005. "Verkopen kunnen we dit gebouw voorlopig nog niet in verband met de naheffing van de BTW.
Als centrale archiefbewaarplaats zou het goed kunnen dienen, want er zijn in dit pand verschillende ruimtes die kunnen worden omgebouwd tot archiefruimtes, deze moeten namelijk aan specificieke eisen voldoen," voegde dijkgraaf Goekoop hieraan toe.
De nota over de centrale archiefbewaarplaats wordt binnenkort aan het gemeentelijk Overlegorgaan (OGO) overhandigd.

(bron: Eilandennieuws 6-12 / (c) 2002 Eilandennieuws)

Provincie Zuid-Holland verlangt archeologisch onderzoek voor realisering Knooppunt Middelharnis (26 maart 2002)

Tegelijkertijd heeft de provincie met betrekking tot de realisering van het bouwplan (bekend onder de naam Knooppunt) aan de gemeenteraad van Middelharnis verzocht rekening te houden met een voorafgaand verkennend archeologisch onderzoek in het plangebied.
Gedeputeerde Staten schrijven hierover in hun brief van 19 maart aan de raad van Middelharnis: "Ten tijde van de oorspronkelijke planvorming voor het bestemmingsplan "Westplaat" vormde archeologie geen factor van betekenis. Voortschrijdend inzicht sinds 1996 (zie ook de Nota Plan beoordeling van 1998 en 2002) maakt, dat op basis van de kennis van dit plangebied verkennend onderzoek verricht zou moeten worden voorafgaand aan eventuele verstoringen.
Op basis van de ter plekke aanwezige trefkans op archeologische sporen die inzicht kunnen verschaffen over de wordingsgeschiedenis van het tweelingdorp Sommelsdijk/Middelharnis, dient in het gebied voor uitlopend op het uitvoeren van bestemmingen die leiden tot mogelijke verstoring van de ondergrond een verkennend archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd.
Het onderzoek dient te bestaan uit een bureauonderzoek (de zogenaamde Standaard Archeologische Inventarisatie) aangevuld met een non-destructief veldonderzoek (de zogenaamde Aanvullende Archeologische Inventarisatie).
Met dit onderzoek kan de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden worden vastgesteld en planaanpassingen of in het uiterste geval een zogenaamd Aanvullend Archeologisch Onderzoek (opgraving en documentatie) van die waarden door een daartoe bevoegde instelling of instantie totstandkomen. Onderzoek en opgraving dienen in het kader van het door Nederland geratificeerde Verdrag van Malta integrale onderdelen van de planvoorbereiding en/of uit te voeren projecten te zijn..."

(bron: Eilandennieuws 26-3 / (c) 2002 Eilandennieuws)